Święta Teresa w herbie gminy Tereszpol

Prace związane z przygotowaniem herbu rozpoczęły się prawie rok temu, choć - jak wspomina sekretarz miejscowego urzędu gminy Maria Skóra - sam pomysł opracowania herbu pojawił się zacznie wcześniej, bo jeszcze za kadencji poprzedniego wójta. - Pomysł nie jest nowy, zrodził się już kilka lat temu. Impulsem do podjęcia prac nad symbolami samorządowymi gminy były, zaplanowane na tegoroczną jesień, obchody 25-lecia reaktywacji gminy. Z tej okazji chcieliśmy pokazać, że mamy coś swojego - powiedziała sekretarz Maria Skóra, która zajmowała się sprawą herbu. Warto wspomnieć, że prawo do uzyskania własnych herbów gminy w Polsce uzyskały 8 marca 1990 roku na mocy ustawy o samorządzie terytorialnym. Natomiast późniejsze ustawy dotyczące samorządności terytorialnej rozszerzyły to prawo na flagi i pieczęcie. Opracowanie dokumentacji oraz zaprojektowanie herbu, flagi i pieczęci gminy Tereszpol poprzedziła żmudna praca historyczna, którą wykonał lubelski heraldyk. - W zależności od sytuacji w danej gminie trzeba sięgać po dostępną literaturę albo źródła historyczne. Należy szukać wątków charakterystycznych, szczególnych, które byłyby właściwe do przełożenia na język symboli obrazowych, figur herbowych. Przełożenie tych wątków, to sztuka bardzo trudna - wyjaśnił heraldyk dr Henryk Seroka. Dopiero po uzyskaniu akceptacji symboli samorządowych gminy Tereszpol przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komisję Heraldyczną zostały one przyjęte na posiedzeniu Rady Gminy w dniu 28 sierpnia. - Jest to znak, z którym będzie identyfikowana nasza gmina, dlatego to ważne, żeby coś takiego zaistniało. Myślę, że istnienie herbu i dokumentacji zmobilizuje mieszkańców do zapoznania się z przeszłością swojej wsi czy gminy, bo w tej chwili o samym pochodzeniu nazwy Tereszpol krążą historie niekoniecznie zgodne z prawda historyczną - powiedział Jerzy Strzałka, radny gminy Tereszpol. - Jeżeli rada zaakceptowała herb, ja również do tego się przychylam. Tyle gmin ma swoje godła, nasza gmina również idzie z duchem czasu. Nadanie herbu będzie dla wielu mieszkańców momentem sięgnięcia do historii, zapoznania się z historią najbliższej okolicy - powiedziała Teresa Nizio, kierownik Gminnej Biblioteki Publicznej w Tereszpolu. - Tożsamość jest bardzo ważnym elementem w naszym życiu. Ważne jest jej zachowanie w nawiązaniu do małych ojczyzn. Do tej pory byliśmy jedną z nielicznych gmin, która nie miała tożsamości heraldycznej - powiedział Jan Mielnik, wójt Tereszpola. Zrealizowanie tego przedsięwzięcia zamknęło się w kwocie 8 tys. zł. O tym, gdzie umiejscowione zostaną symbole samorządowe gminy zadecyduje wójt.
Poniżej prezentujemy fragmenty uzasadnienia genezy historyczno-heraldycznej herbu Gminy Tereszpol, opracowanego przez jego twórcę Henryka Serokę.
W skład Gminy Tereszpol wchodzą miejscowości: Tereszpol-Zaorenda, Tereszpol-Kukiełki Tereszpol-Zygmunty, Bukownica, Lipowiec, Szozdy, Panasówka. Cechą charakterystyczną historii miejscowości należących do Gminy Tereszpol jest ich stosunkowo późna, nowożytna metryka. Osady te założone zostały w XVIII i XIX w. Jedynie Tereszpol swymi początkami sięga jeszcze XVII w. być może po roku 1690, na terenie Puszczy Solskiej ordynat Tomasz Józef Zamoyski założył osadę, nazwaną na cześć swojej żony Teresy - Tereszpol (pierwotnie Terespol), tj. Miasto Teresy. Nazwa ta jest charakterystyczna dla osad zakładanych od schyłku XVII w., a jej wybór związany był z ówczesnym nawrotem do kultury klasycznej. (...). Nazwa miejscowości założonej przez Tomasza Józefa Zamoyskiego jest świadectwem planów lokacyjnych i nadziei łączonych z jej przyszłością. Tereszpol otrzymał nazwę wskazującą na zamiar uczynienia z niego w przyszłości miasta. Wcześniej, w dobrach należących do Zamoyskich, na prawo miejskie przeniesiony został Janów Lubelski, pierwotnie założony pod nazwą Biała (Janów otrzymał herb przedstawiający Matkę Bożą i herb Jelita). Natomiast w 1725 r. do rangi miasta staraniem Tomasza Józefa Zamoyskiego podniesiony został Józefów (Józefów posiada herb przedstawiający św. Józefa i herb Jelita). W konsekwencji lokacji Tereszpola, wokół niego w następnych dziesięcioleciach zaczęły powstawać nowe osady, z nazwami właściwymi dla wsi. Najstarszą z nich, założoną jeszcze w XVIII w., była Panasówka. Jej początki wiążą się z założeniem ordynackiego folwarku Poręby, przy którym powstała osada. W I poł. XIX w. notowane są kolejne miejscowości: Szozdy, Bukownica i Lipowiec. W dziejach Tereszpola w XVIII w. odnotowane zostało: wzniesienie browaru (1755), wzniesienie cerkwi św. Praksedy (1759), położona nad jeziorem karczma (1763), 3 młyny na Ratwicy (1783), tartak. W 1800 r. było już tutaj 6 młynów, 2 folwarki, folusz, 3 austerie, 6 karczem. W 1827 r. Tereszpol liczył 1366 mieszkańców zamieszkałych w 170 domach, zaś w roku 1880 miejscowość liczyła 2248 mieszkańców, w tym 808 prawosławnych i 15 żydów. W 1921 r. Tereszpol liczył 2992 mieszkańców, współcześnie zaś: Tereszpol-Zaorenda - 1200, Tereszpol-Kukiełki - 912, Tereszpol- Zygmunty - 761. Wziąwszy pod uwagę: po pierwsze - wspólną historię miejscowości wchodzących w skład Gminy, należących dawniej do Ordynacji Zamojskiej; po drugie - staropolski zwyczaj heraldyczny związany z nadawaniem herbów miastom zakładanym przez Zamoyskich; po trzecie - także przypuszczalny zamiar założyciela Tereszpola uczynienia w przyszłości z tej miejscowości miasta, herb Gminy Tereszpol powinien odwoływać się do wizerunku świętej patronki oraz rodowego herbu Zamoyskich. Projekt herbu Gminy Tereszpol przedstawia w polu zielonym św. Teresę w ubiorze karmelitańskim z księgą otwartą w lewicy i piórem w prawicy, u stóp zaś tarcza z herbem Jelita. Święta Teresa w herbie Gminy Tereszpol odwołuje się do nazwy gminy. Herb szczególnym uwzględnieniem heraldyki miejskiej w kręgu rodu Zamoyskich. Wybór herbu nawiązuje do początków Tereszpola i wyrażać będzie nadzieję na kontynuowanie jego rozwoju, upamiętniając zarazem postać założyciela miejscowości Tomasza Józefa Zamoyskiego. Tym samym nie bierze się pod uwagę, ani św. Praksedy, patronki dawnej cerkwi, ani też Matki Boskiej Częstochowskiej, patronki kościoła erygowanego na miejscu cerkwi w 1919 r. (...). Wybrany projekt flagi składa się z trzech pasów poziomych, górnego żółtego, środkowego węższego zielonego oraz dolnego czerwonego. Tarcza z herbem Gminny z zielonym polem pośrodku, tak jak m.in. we fladze województwa lubelskiego częściowo nakłada się na pas zielony. Zabieg taki uznaje się jako poprawny. Projekt pieczęci zawiera wizerunek godła bez tarczy herbowej oraz stosowną legendę majuskulną.