Wśród wzgórz Roztocza

Trochę historii
Goraj w XII wieku był grodem usytuowanym na wzgórzu nad rzeką Łada. W źródłach historycznych Dymitr z przydomkiem „z Goraja” występuje już w roku 1373 można więc zakładać, że wtedy Goraj otrzymał prawa miejskie. W roku 1377 król Ludwik Węgierski nadał gród i zamek zwany Goraj lub Łada wraz z okolicznymi wsiami Dymitrowi, co zostało potwierdzone przez Władysława Jagiełłę w 1389 roku.
Goraj pozostawał w rękach rodziny Gorajskich do roku 1508. W 1596 roku dobra gorajskie sprzedano Janowi Zamojskiemu, który objął je w posiadanie i wcielił do ordynacji. Odtąd też Goraj stale już pozostawał w Ordynacji Zamojskiej.
Goraj był miasteczkiem przede wszystkim rzemieślniczym. Już w 1566 roku powstał tu cech tkacki, w 1637 roku kuśnierski, w 1639 roku szewski. Z czasem osiedlili się tu nawet sukiennicy Niemcy mając w 1861 roku 25 warsztatów. Przemysł tkacki upadł w czasie pierwszej wojny światowej.
Zabudowa miasteczka była wyłącznie drewniana, murowany był tylko kościół i synagoga. Rynek otaczały domy podcieniowe ustawione szczytowo. Zabudowa ta została spalona w czasie pierwszej wojny światowej, znana jest dzięki zachowanym fotografiom i dawniejszym opisom.
Przez cały okres I Rzeczypospolitej Goraj wchodził w skład powiatu urzędowskiego. W 1772 roku zagarnęli go Austriacy, w 1776 roku miasto powróciło do Polski, ale po ostatecznym upadku Rzeczypospolitej ponownie znalazło się w zaborze austriackim.
W 1810 roku władze Księstwa Warszawskiego włączyły Goraj do powiatu zamojskiego. Jak się okazało ten związek administracyjny trwał aż do 1919 roku, kiedy to Goraj wszedł w skład powiatu biłgorajskiego. W 1869 roku władze carskie odebrały Gorajowi prawa miejskie.
Podczas II Wojny Światowej Goraj dotknęły represje hitlerowców. W marcu 1941 roku do Oświęcimia trafiło 38 mężczyzn, w listopadzie 1942 roku wywieziono na Majdanek około 100 mieszkańców.
Reforma z 1975 roku wcieliła Goraj do województwa Zamojskiego, a od 1999 roku powrócił on do powiatu biłgorajskiego.

A obecnie...
W Goraju swoją siedzibę ma Urząd Gminy z podległymi jednostkami, szkoła podstawowa, gimnazjum i przedszkole. Funkcjonuje tu również Posterunek Policji, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, filia banku Spółdzielczego i Poczta Polska. Sport reprezentuje Klub Sportowy Metalowiec Goraj.
Ważną rolę w szerzeniu działalności kulturalno-oświatowej pełni Gminny Ośrodek Kultury i Gminna Biblioteka Publiczna w Goraju. Na terenie gminy Goraj działa Gminna Orkiestra Dęta, Młodzieżowy Zespół Wokalny „Virginał”, Dziecięce Koło Teatralno-Recytatorskie, Młodzieżowy Chór Żeński „Bel Canto”, Gorajska Kapela Podwórkowa „QŃ”. Łącznie należy do nich około 90 osób. Gorajska jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej jest włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.
Do najważniejszych zabytków Goraja należy kościół parafialny pw. św. Bartłomieja z 1782 roku.

Stąd pochodzi...
Z historią Goraja związana jest postać proboszcza tutejszej parafii ks. Ludwika Wielgosza, który w marcu 1941 roku został wywieziony do Oświęcimia, a następnie zamordowany w Dachau. Z Goraja pochodzi ks. prof. dr hab. Walerian Słomka, kierownik Instytutu Teologii Duchowości KUL w latach 1981-1987, prof. dr hab. Jan Fiedurek, v-ce Dyrektor Instytutu Mikrobiologii i Biotechnologii UMCS w Lublinie, lek. med . Antoni Frańczak - Specjalista Chirurgii Ogólnej i Chirurgii Onkologicznej. Stąd jest również Tadeusz Gawda - wieloletni naczelnik biłgorajskiej skarbówki i dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie.

Co nowego?
Od dwóch lat o bogatej historii Goraja przypomina tablica upamiętniająca obchody 630-lecia miasta, powitalne tablice stanęły również na obrzeżach miasta. Wiele zmian można zaobserwować w centrum Goraja - pojawiły się alejki z kostki brukowej, nasadzenia drzew i krzewów, plac zabaw dla dzieci i stylowa altanka przy studni. Wszystkie ulice miasteczka i miejsca użyteczności publicznej oznakowano, powstały nowe miejsca parkingowe i chodniki, m.in. przy szkole podstawowej, cmentarzu i banku.
W ostatnim okresie ruszyła odbudowa dróg gminnych i zabezpieczanie dna wąwozów lessowych. Wykonana została również termomodernizacja i instalacja centralnego ogrzewania w budynku gimnazjum, w najbliższym roku taka sama inwestycja planowana jest w budynku szkoły podstawowej, w której już wymieniono centralne ogrzewanie.
Dzięki staraniom władz gminnych i przy niewygórowanych kosztach budowy systemem gospodarczym przy szkole powstało boisko. W tym celu zakupione zostały dwie działki, wykopano rów odwadniający i zbudowano skarpę, teren wyrównano i zasiano trawę. W okresie zimowym istnieje możliwość, aby powstało tu lodowisko.
Największym wyzwaniem miasta jest budowa nowoczesnej oczyszczalni ścieków oraz sieci kanalizacyjnej. Przewidywalny koszt inwestycji opiewa na 5,5 miliona złotych.

Zdaniem...
Czesława Małyszka, Wójta Gminy:
Jeszcze do niedawna Goraj był miejscem zaniedbanym. Od pewnego czasu zmienia swoje oblicze - poprawie ulegają drogi, pojawiły się nowe chodniki, zagospodarowano rynek, pojawiły się tablice informacyjne ze zdjęciami i ciekawostkami o Goraju i okolicy. Poczyniono również starania w priorytetowej dla miasta sprawie - budowie oczyszczalni ścieków i kanalizacji.
Inną ważną planowaną inwestycją jest odnowa miejscowości, w ramach której przewidziana jest modernizacja budynku Gminnego Ośrodka Kultury, Ośrodka Zdrowia i Urzędu Gminy. Powstaną również nowe chodniki przy rynku, parking, boisko do koszykówki i siatkówki przy szkole podstawowej.
Od niedawna w budynku Urzędy Gminy funkcjonuje Punkt Informacji Turystycznej. Myślę, że jego powstanie przyczyni się do promocji gminy, ponieważ ma ona świetne warunki do rozwoju turystyki.
Przymierzamy się do budowy wielofunkcyjnego boiska z zapleczem tzw.”Orlika” - przygotowano już odpowiednią dokumentację do złożenia wniosku. W najbliższym czasie ruszy również informatyzacja gminy, w ramach której powstanie kilka nowych świetlic, skomputeryzowany zostanie także Urząd Gminy. W Goraju działa już Centrum Internetowe z 7 komputerami i dostępem do internetu dla wszystkich mieszkańców.
Marty Miszczak, dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury:
Oprócz stałych form pracy i imprez cyklicznych GOK jest organizatorem spotkań z ciekawymi osobowościami, wystaw dzieł sztuki i fotografii, warsztatów, pokazów i kiermaszów. Od maja 2009 roku realizujemy dwa projekty „Gmina w świecie mediów” i „Ocalić od zapomnienia - folklor ziemi gorajskiej” w ramach Programu Integracji Społecznej. W grudniu odbyły się Mikołajki, kiermasz i wystawa prac o tematyce świątecznej, spektakl plenerowy „Pożegnanie Starego Roku i Powitanie Nowego Roku”.
Do niedawna ofertą Gminnego Ośrodka Kultury były zainteresowani tylko dzieci. Zauważyłam, że obecnie również dorośli coraz częściej otwierają się na działania placówki i oby takich chęci było jak najwięcej.
Janiny Łupiny, prezes Stowarzyszenia Kobiet Goraja „Kobieta Aktywna”:
Członkowie stowarzyszenia starają się pozostawać aktywnymi bez względu na wiek. Od początku istnienia organizacji jesteśmy organizatorami licznych spotkań integracyjnych i kursów. Staramy się zachowywać miejscowe tradycje i zwyczaje oraz przekazywać je następnym pokoleniom. Stowarzyszenie realizowało też projekt „Nie tylko dla ciała”, w ramach którego została odnowiona i poświęcona zabytkowa figurka Matki Boskiej w Goraju. Na uroczystości nie zabrakło wojewody Genowefy Tokarskiej, koordynatora wojewódzkiego PPWOW Grzegorza Grządziela, wójta gminy Goraj Czesława Małyszka, radnych gminy Goraj, Gminnej Orkiestry Dętej, strażaków oraz mieszkańców gminy.