Miasto prawie idealne

Trochę historii
Osada Frampol została założona w 1705 roku przez ówczesnego właściciela tych dóbr - hrabiego Marka Antoniego Butlera. Podstawą założenia Frampola był kwadrat o długości boków średnio 500 m, zorientowany według stron świata. W środku znajdował się rynek o długości pierzei 225 m, a więc był większy nawet od rynku krakowskiego (200 m x 200 m) i zamojskiego (100m x 100 m). Ówczesna zabudowa miasta była wyłącznie drewniana. Na osi północnej znajdował się drewniany kościół fundacji M. Butlera z 1739 roku. Działki przyrynkowe służyły rzemieślnikom i kupcom, a działki zewnętrzne dostosowane były do wymogów małorolnego gospodarstwa, pozwalając właścicielowi zbudować takie budynki jak stodoła, obora i chlew.
W roku 1773 we Frampolu powołano 4 cechy rzemieślnicze: tkacki, szewski, rzeźniczy i garncarski. W roku 1820 przybyli do Frampola tkacze z Krosna, umiejętności których były kultywowane jeszcze do czasów przedwojennych.
W 1851 roku na zlecenie właściciela Frampola T. Niemirowskiego opracowano projekt powiększenia terenów budowlanych miasta kosztem powierzchni rynku. W wyniku tych działań powstał nowy układ urbanistyczny, zmniejszyły się wymiary rynku do stanu dzisiejszego, tj. ok. 140 x 140 m. W tym czasie Frampol liczył 236 domów i około 1300 mieszkańców. Przyrost ludności, głównie żydowskiej, spowodował dalszą zabudowę i degradację pierwotnego, idealnego planu miasta. Po powstaniu styczniowym Frampol pozbawiono praw miejskich.
13 września 1939 roku w efekcie ćwiczebnego nalotu bombowego Luftwaffe, zabytkowa zabudowa miasta została w znacznym stopniu zniszczona, a w 1942 roku okupanci wymordowali ludność żydowską Frampola.
Odbudowa miasta po II wojnie światowej nastąpiła w obrębie istniejącego podziału działek i kwartałów, na obrzeżach układu zewnętrznego pozostały niewielkie ciągi stodół tworząc charakterystyczny krajobraz ulic stodolnych.
W1967 roku Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie, Frampol wpisano jako dobro kultury do rejestru zabytków województwa lubelskiego. W 1993 roku nastąpiło przywrócenie Frampolowi praw miejskich.

Stąd pochodzi
Kilku wybitnych malarzy ma swoje korzenie we Frampolu. Jednym z twórców jest Ewa Rzeźnik, malarka, która obecnie mieszka we Francji, Józef Burlewicz oraz Kazimierz Jasiński - Szela.
W konkursie Miss Polonia w 1997 roku wystąpiły bliźniaczki Agnieszka i Magda Osińskie z Frampola, Agnieszka odniosła ogromny sukces - została I Vicemiss Polonia, Miss Elegancji i Miss Publiczności. Z Frampolem również był związany ksiądz Tadeusz Miazga - wybitny muzyk i muzykolog.

A obecnie...
Frampol jest kameralnym miasteczkiem, mającym duże potencjalne możliwości rozwoju turystyki i rolnictwa ekologicznego. Liczy on 1,5 tysiąca mieszkańców, jest siedzibą gminy miejsko- wiejskiej i pełni funkcję lokalnego ośrodka usługowo - handlowego.
Swoją siedzibę tu mają Urząd Miejski, Miejsko - Gminny Ośrodek Kultury, Miejsko Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej oraz Zakład Gospodarki Komunalnej. Funkcjonuje tu również Komisariat Policji, jednostka OSP, posterunek energetyczny, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, Bank Spółdzielczy i Ośrodek wczasowy - Zajazd „Złoty Łan”. Sport reprezentuje Klub Sportowy „Włókniarz”.
We Frampolu imponująco prezentuje się budynek Szkoły Podstawowej im. J. Piłsudskiego z 1922 roku, neogotycki kościół parafialny pw. św. Jana Nepomucena budowany w w latach 1873 - 1878 z murowaną dzwonnicą. W ewidencji konserwatorskiej miasta Frampola znajduje się także pomnik poległych z 1918 roku, drewniana rzeźba św. Jana Nepomucena w kapliczce przy ul. Janowskiej z II połowy XIX wieku oraz kapliczka M. B. Niepokalanego Poczęcia.

Co nowego?
Frampol już niedługo będzie mógł pochwalić się nową halą sportową. Inwestycja pochłonie 1 mln 160 tys. zł, dofinansowanie na budowę otrzymano z Ministerstwa Sportu. W planach jest też budowa zespołu boisk.
Poludniowa część miasta, w szczególności ulice Cicha, Ogrodowa, Wesoła, Stolarska zostały skanalizowane. Kanalizacja kosztowała 1mln 437 tys. zł, 85% środków udało się pozyskać z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Ulice należące do zlewni północnej - ulica Nowa, Radzięcka - będą kanalizowane w obecnym roku. kosztorys inwestorski opiewa na kwotę 3 mln 600 tys. zł. Miasto planuje pozyskać na ten cel dofinansowanie z PROW, a wkład własny uzupełnić pożyczką z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska.
Zmienił się także rynek Frampola - powstał tu plac zabaw dla dzieci i fontanna. Inwestycja kosztowała 543 tysiące złotych. W ubiegłym roku wyremontowano również dach nad Miejsko - Gminnym Ośrodkiem Kultury. Remont kosztował 87 tysięcy złotych, prawie połowa środków pochodziła z PROW. W szkole podstawowej przeprowadzono remont wewnętrzny, który kosztował 165 tysięcy złotych, 47 tysięcy pozyskano z Ministerstwa Edukacji.
Wykonano także szereg mniejszych inwestycji: wyremontowano drogę przy ulicy Łąkowej i schody przy Ośrodku Zdrowia, powstał chodnik i parking przy ulicy Gorajskiej, zbudowano ogrodzenie stadionu i oświetlenie ulicy przy cmentarzu.

Zdaniem...
Tadeusza Niedźwiedzkiego, Burmistrza Frampola:
W bieżącym roku kontynuowana będzie budowa hali sportowej przy szkole podstawowej oraz IV etap kanalizacji. W najbliższym czasie może rozpocząć się się budowa drogę Frampol - Sokołówka, dofinansowanie na ten cel ma pochodzić z Narodowego Programu Przebudowy Dróg Lokalnych. W 2010 roku zakupione zostaną także wozy strażackie - lekki i średni, które kosztować będą około milion złotych. W ramach informatyzacji gminy w każdej miejscowości powstanie hotspot - dostępny publicznie punkt umożliwiający dostęp do Internetu za pomocą sieci bezprzewodowej, info-kioski i kawiarenki internetowe.
Myślę, że Frampol powinien rozwijać się w kierunku rozwoju turystyki i usług. Są plany związane z budową infrastruktury turystycznej przy zalewie, ma powstać tam ośrodek wypoczynkowo - rekreacyjny „Imperium”.
Mam nadzieję, że w tym roku ruszy budowa chodni, przedsięwzięcie to ma zrealizować Zrzeszenie Producentów Owoców i Warzyw „Fram-pol”, a zakończenie inwestycji jest zaplanowane na koniec czerwca 2010 roku. W zakładzie będzie można przechować 10 -12 tysięcy ton owoców wyprodukowanych w gospodarstwach okolicznych rolników. We Frampolu ma też powstać duży zakład kamieniarski.
Ryszarda Jasińskiego, Prezesa Towarzystwa Przyjaciół Frampola, regionalisty i autora monografii „Frampol i okolice”:
Mystę, że miasteczko powinno rozwijać się zgodnie z naturą. Można zauważyć, że wśród mieszkańców Frampola zachodzi niekorzystne zjawisko - ubywa młodych, a coraz więcej jest emerytów. Pomimo tego, że są działki pod zabudowę lub gospodarstwa do nabycia, niewiele młodych osób chcę się tutaj osiedlać, może ze względu na dość wysokie ceny nieruchomości.
Nasze miasto ma bogatą historie i unikatowy układ urbanistyczny, ma też szanse rozwoju w przyszłości.
Zofii Dubiel, emerytowanej nauczycielki, społeczniczki i aktywnej działaczki Klubu Seniora:
Przez wiele lat byłam nauczycielem geografii w liceum im. ONZ w Biłgoraju, obecnie wróciłam do mojego rodzinnego Frampola.
Nasz Klub Seniora działa od półtora roku, przez ten czas mieliśmy okazję uczestniczyć w wielu ważnych wydarzeniach patriotycznych i kościelnych, spotykamy się również w swoim gronie organizując różne szkolenia, dyskusje czy wycieczki.
Okolice Frampola to środowisko rolnicze, pracy dla młodzieży jest niewiele, dlatego ucieka ona z miasta, a mieszkańców co roku ubywa. Żal mi, że tak się dzieje, ponieważ Frampol jest ładny i zadbany, usytuowany w przepięknej okolicy. W planach jest budowa drogi do Sokołówki, wzdłuż której powstaną działki pod zabudowę, może to przyciągnąć potencjalnych nabywców, aby osiedlili się w naszej okolicy.